Rus-Türk Diplomatik Münasebetlerinin Tesisinin 100. Yıldönümü Dolayısıyla (Tarihî Olgular, Belgeler, Olaylar). Moskova ve Kars Anlaşmalarının İmzalanması:

1920 yılının Temmuz ayında başlayan Rus – Türk Anlaşması’nın metni üzerindeki çalışmalar, 1921 yılının Mart ayının ortalarında tamamlandı. 16 Mart 1921 tarihinde ise Moskova’da Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti (RSFSC) ile Türkiye Cumhuriyeti arsında Dostluk ve Kardeşlik Anlaşması resmî tören yapılarak imzalandı. Anlaşmayı Rusya tarafından Dışişleri Halk Komiseri (Bakanı) ve Tüm Rusya Merkezî Yönetim Komitesi üyesi G. V. Çiçerin ile aynı komitenin üyesi Celaleddin Korkmasov, Türkiye tarafından ise TBMM Hükümeti temsilcileri Yusuf Kemal Bey, Dr. Rıza Nur Bey ve TBMM Hükümeti’nin Moskova Büyükelçisi Ali Fuad Paşa imzaladı. Anlaşma, RSFSC Tüm Rusya Merkezî Yönetim Komitesi tarafından 20 Mart’ta, TBMM tarafından ise 22 Temmuz 1921’de onaylandı.

Anlaşmanın 1. maddesinde “Türkiye terimi ile 28 Ocak 1920 günü İstanbul’da toplanan Meclis-î Milli’nin kapsadığı topraklar anlaşılmaktadır” ibaresi yer almaktadır.

13 Ekim 1921’de RSFSC’nin de iştiraki ile Kars’ta benzer anlaşma, Türkiye ile Kafkasya Ötesi cumhuriyetleri olan Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan arasında da imzalandı. Türkiye’nin kuzeydoğu sınırlarının sarsılmazlığını ortaya koyan bu önemli belgenin hazırlanmasında ve imzalanmasında Rusya yetkili temsilcisi (büyükelçi) S. P. Natsarenus önemli rol oynadı. 2 Ocak 1922’de Ankara’da M. V. Frunze benzer bir anlaşmayı Ukrayna SSC adına da imzaladı.

Moskova ve Kars anlaşmaları, yalnızca sınır meselelerini kökten çözmekle kalmadı, aynı zamanda Milli Mücadele Hükümeti’nin uluslararası konumunu da sağlamlaştırdı. Bu anlaşmalar, TBMM Hükümeti’nin resmî olarak tanınması anlamına geliyordu. Bu da onun, şüphesiz, uluslararası arenadaki konumunu pekiştirdi.

Paylaşımlarımızı takip ediniz. Yarın: İsmet İnönü’nün Rusya Ziyareti