01 Haziran / 2018

Kırım halklarının tehcir mağdurların Anma Günü ile ilgili olarak Kırım Cumhuriyeti’ndeki düzenlenen etkinlikler hakkında

1941, 1942 ve 1944 yıllarında Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) Hükümetinin kararı ile "Nazilerle suç ortaklığı"’ndan dolayı Kırım'dan Almanlar, Kırımlı Tatarlar, Ermeniler, Bulgarlar, Yunanlılar, İtalyanlar, Macarlar ve Rumenler tehcir edildi.

Özellikle, 1941 yılı yaz aylarında 60.000'den fazla Almanın sürgünü damgasını vurdu. 1944 baharında Kırım’ın Nazilerden kurtarılmasından sonra, Ermenilerin ve Rumların tehcirleri başladı. Macar, Romen ve İtalyanların tehcirleri yüzlerle ifade edildi. Çoğalan Savaş yaşam kayıplarının sayısı sürgün edilen kişilerin sayısını katladı ve sonucunda Kırım nüfusunun üçte bir oranında azaldı.

1944 yılında iki günde 188 bin sürgün edilen Kırım Tatarları Orta Asya, Sibirya ve Urallara gönderildi. Kırım Tatarlarına ve Almanlara geri dönme gerçek hakkı, SSCB’in Yüksek Konseyi "Sovyet Almanlarının ve Kırım Tatar halkının sorunlarına ilişkin Komisyonların sonuçları ve önerileri hakkında" kararname üzerine 1989 yılında verildi. 21 Nisan 2014 tarihinde, Rusya Federasyonu Başkanı, "Ermeni, Bulgar, Yunan, Kırım-Tatar ve Alman Halklarının Rehabilitasyonu (itibarın iadesi) ve Devlet Desteği ile Yeniden Canlandırılması ve Geliştirilmesi" için Kararname imzaladı. Belgeye göre, 2020'ye kadar Kırım'daki sınır dışı edilen halkların iyileştirme programına yaklaşık 10 milyar ruble harcanacak.

Kırım Cumhuriyeti’nde 18 Mayıs 2018'de, 1941-1944 yıllarında Tehcir Mağdurları olan yarımadanın halkları - Kırım Tatarları, Yunanlılar, Bulgarlar, Almanlar, Ermeniler, İtalyanlar, Macarlar, Romenler için Anma Günü'ne adanmış anma törenleri düzenlendi.

Simferopol (Akmescit) şehrindeki cemaat, İstasyon meydanında Lenin bulvarındaki anıt heykeline çelenkler ve çiçekler serdiler ve V.İ.Vernadsky Kırım Federal Üniversitesinin Botanik Bahçesi civarındaki şehitler anıtında saygı gösterdiler.

Lenin Meydanında "Kalbinizde Bir Ateş Yakın" adında düzenlenen geleneksel törene birçok Kırımlılar gibi Kırım Cumhuriyeti Başkanı Sergey Aksyonov da katıldı. Etkinlik sırasında sembolik bir ateş yakıldı. Ayrıca geleneksel törene katılan kamu kuruluşlarının üyeleri ve gençler arasında Rusya Devlet Duması Milletvekili Ruslan Balbek, Kırım Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu Başkan Vekili - Kırım Cumhuriyeti İç Politika, Enformasyon ve İletişim Bakanı Dmitry Polonsky, Kırım Cumhuriyeti Tehcir Edilen Vatandaşlar ve Uluslararası İlişkiler Devlet Komitesi Başkanı Lenur Abduramanov, Kırım Mühendislik ve Pedagojik Üniversite Başkanı Fevzi Yakubov da yer aldılar.

Anma törenine katılan Simferopol İdare Başkan Yardımcısı İsmet Ablaev şöyle diyordu: ‘Kırım ve başkenti çok etnik özgünlüğü ile ve ulusal özerklik arasındaki dostane ilişkileri ile ünlüdür. Gelecekte o zamanın olayların tekrarlanmaması için tarihin trajik sayfaları ve sürgün döneminin acı olaylarını hatırlamalıyız’. İsmet Ablaev’in söylediğine göre, bugünlerde Simferopol’da baskılanan halkları desteklemeye yönelik ulusal ve yerel programlar aktif bir şekilde uygulanıyor. Buna ek olarak, şehirde "Kırım ve Sivastopol 2020 Yılına Kadar Sosyal ve Ekonomik Kalkınma" adlı Federal Hedef Program çerçevesinde baskılanan halkların toplu yerleşimlerinin ulaşım ve sosyal altyapısı modernizasyon çalışmalarına devam edilmektedir.

18 Mayıs 2018'de, daha önce rehabilite edilen vatandaşlardan dört aileye Simferopol'de daire anahtarları teslim edildi. Dairelerin anahtarları Simferopol İdare Başkanı İgor Lukashev tarafından sunuldu. Lukashev, "Kederli tarihe rağmen (Sürgün Yıl Dönümü), bugün coşkulu bir vesileyle bir araya geldik. Cumhuriyetçi yetkililerle birlikte, rehabilite edilen vatandaşların yaşam koşullarının iyileştirilmesine yönelik çalışmalara devam ediyoruz. Bugün dört aile Modern konutlarına yerleşebilirler" dedi. Yakın zamanlarda Kantar Caddesi’ndeki 3 No’lu çok daireli yeni bir apartmanda döşenmiş dairelerde İkinci Dünya Savaşı’nın harp malulü olan Fatima Chilingirova, Savaş gazisi, Enternasyonalist savaşçı Seran İlyasov ve yanı sıra iki çok çocuklu aile kendi evine taşınma kutlamasını yapabilirler.

Lukashev’un söylediğine göre, 2020 yılında Kırım’ın başkentinde rehabilite edilen halkların 300 temsilcisi yeni ev sahibi olacaklar. İdare Başkanı özetle şunları söyledi: “Simferopol'de sürgün edilen vatandaşların geri dönüşü ve yeniden yerleşimleri için esas Cumhuriyet programının uygulanması çerçevesinde 2020 yılına kadar üç tane çok katlı apartman daha inşa edilecektir. Apartmanların anahtar teslim devresine geçildiğinde halkın ev yerleşim faaliyetini gerçekleştireceğiz”.

Kırım halkı, hükümet makamlarının yetkilileri ve dini kuruluşların temsilcileri, Bahçesaray bölgesindeki Siren tren istasyonunda inşa edilen anıt kompleksinde Sürgün mağdurları anısına anma töreni düzenlediler. Katılımcılar, anıt kompleksin mimari parçalarından birine – sobalı bir yük vagonuna çiçekler serdiler, bir dakikalık saygı duruşunda bulundular. Kırım müzik grubunun katılımı ile bir Requiem konseri gerçekleştirildi.

Kırım Müslümanlarının Müftüsü Emirali Ablaev katılımcılara şöyle hitap etti: ‘Her milletin kendi tarihi vardır, bu tarihin acı sayfaları, acı günleri gibi neşeli günleri da vardır. Biz elbette tarihimizi unutmayacağız, her şeyi detaylı olarak hatırlamakta olacağız. Aynı zamanda o tarihin baskısı altında yaşamamalıyız.’ Aynı gün, muhabirler ile konuşan Emirali Ablaev, şu değerlendirmelerde bulundu: ‘24 yıl boyunca (Kırım'ın Rusya ile birleşmesinden önce) bizler - farklı milletlerden, farklı mezheplerden insanlar - birbirimize karşı kışkırtmaya çalıştırdılar. Ve işte böyle törenlerde hepimiz bir arada olduğumuz günlerde, yan yana birbirimizle aynı duyguları paylaştığımızda bizler, Kırım'daki tüm halklar için, özellikle de gelecek nesiller için birliğin bir örneğini temsil ediyoruz. Ve eğer biz bu birlikteliğimizi gelecek nesillere aktarabilirsek, o zaman görevimizi yerine getirdiğimizi varsayabiliriz’.

18-20 Mayıs 1944 arasında Süren (şimdiki adıyla Siren) istasyonundan 75.000'den fazla Kırım Tatarı (Kırım'ın her yerinden toplam 188.000 bin kişi) Sovyetler Birliği'nin anakarasına götürüldü. 2015 yılında, bu istasyona Hatıra Kapsülü yerleştirildi. İnşaatın ilk aşaması 18 Mayıs 2016 tarihine kadar hazırdı. Anma kompleksi alanında anma simgesi olan sobalı bir yük vagonu yerleştirildi, tren garının tarihi ismi - "Süren" 1,5 metrelik beton harflerle yazıldı, şimdi Müze binasının inşaatı yapılıyor. Çatısında demiryolu raylarından oluşacak Kırım konturu döşenecek. Kompleks sınırları içerisinde bir Cami ve bir Ortodoks kilisesi inşaatı yapılıyor. Anıt 18 Mayıs 2019'da Kırım Tatarlarının sürgün edilmelerinin 75. yıldönümünde açılacak. Anıt kompleksi, Kırım halklarının birliği ve gelişiminin bir sembolü olup yasadışı sürgün olan ve siyasi baskıya maruz kalan insanlara tarihsel adaleti geri getirecek yeni bir tarihin başlangıcı olacaktır.

"Süren tren garında, küçük bir hatıra levhası, son zamanına kadar, 1944'te Kırım halkının sürgün edilmesinin başlangıcını andıran tek bir şeydi", - diye hatırlıyor Bahçesaray ilçesinin Başkanı Refat Derdarov. Refat Derdarov şöyle devam etti: ‘Ukrayna döneminde insanları sürgüne gönderilen acı olayları andıran ama dikkat çekmeyen, belleğimizde sadece bu küçük hatıra levhası ile işaretlenmiş olması beni içten kahrediyordu. (Kırım Cumhuriyeti Başkanı Sergey) Aksyonov’un sayesinde karar hemen alındı. Ukrayna medyasında çıkan ilk yorumları hatırlıyorum: başarılı olamayacağımızı, inşaatı bitmeyecek olan bir efsane - diye yazıyorlardı’.

18 Mayıs 2016 tarihinde anma töreninin ilk etabının açılışında Kırım Başkanı Sergey Aksyonov şunları bildirdi: ‘Sadece Kırım Tatarlarının değil, tüm Kırım halkının da uzun süredir hayalini kurduğu bir anıt olacaktır. Kırım halkı, herkesin, aynı gökyüzünün altında barış içinde nasıl yaşayacağının en güzel örneklerini gösterecektir.’

Kederli tarih vesilesiyle, Evpatorya sakinleri, Hatıra Meydanı'nda bulunan sürgün olan mağdurlar anıtının yanında toplandılar. Anma töreninde, Belediye Başkanı Andrey Filonov, Evpatorya Belediye Meclis Başkan Yardımcısı Sergey Kutnev, Belediye Başkan Yardımcısı Elmar Mambetov, Belediye Meclisi Milletvekili Eldar İbragimov, 18 No'lu Orta Eğitim Okulunun Müdürü Nazim Aşurov, ulusal hareket gazileri söz aldılar. Evpatorya ve Saksky bölgelerinin bölgesel imamı Eskender Memetov, katılımcılara hitaben konuştu ve şehitler için dua okudu. Törende toplanan herkes sürgün edilen mağdurların anıtına çiçekler bıraktı ve bir dakikalık saygı duruşu ile onları andılar.

O gün şehrin bütün camilerinde sürgün edilen mağdurlar anısına katılımcılar namaz kıldı. Şehrin Tiyatro Meydanı'nda saat 20'de "Kalbinizde Bir Ateş Yakın" adında geleneksel bir tören düzenlendi.

Sürgün edilen mağdurları Anma Günü aynı zamanda Kırım Kirovskiy İlçesinde de düzenlendi. Anma töreni, Kirovskoye köyünün İstasyon Meydanında gerçekleşti. Tören etkinliğine, Kirovskiy İlçe Meclisi Başkan Yardımcısı Vladimir Poperechny, Kirovskiy İlçe İdare Başkan Yardımcısı Nikolay Bort, Kirovskiy İlçe Etnik İlişkiler ve Sürgün edilen vatandaşlar ile ilgili bölümün Yöneticisi Edit Adjiredinov, Kirovskiy köyü İmamı Aji-İslam Suleymanov, Kirovskiy köyündeki İşletmeciler, Kurum ve Kuruluşların temsilcileri ve Kirovskiy köyünün halkı katıldı. İmam Aji-İslam bir vaaz etti ve duayı okudu. Sürgün mağdurların anıtına çiçek konulması ile birlikte Anma töreni etkinlikleri, Kırım’dan Eski Kırım şehrine ve Zhuravky köyüne kadar düzenlendi.